Tekstschrijvers taaltrivia: dingen waarvan vrijwel niemand weet hoe het heet
Niet alleen mensen, maar ook dieren, planten en voorwerpen hebben allemaal hun eigen naam. Dat is wel zo makkelijk, want op die manier weet je over wie of wat je spreekt. “Dat ding daar, je weet wel, zo'n naamloos geval,”- Onze communicatie zou er niet bepaald begrijpelijker op worden.
Toch zijn er wel een aantal voorwerpen waarvan (vrijwel) iedereen weet wat het is, maar niet hoe het genoemd wordt. Dat is toch lastig wanneer je als (tekst)schrijver aan de slag moet! Vandaar dat ik ditmaal een blog wijd aan voorwerpen en sensaties waarvan u niet wist dat ze een naam hebben.
1. Twee woorden voor: het "volgende klant"-bordje
Tenzij u uw boodschappen altijd thuis laat bezorgen, gebruikt u het minstens één keer per week: zo'n plastic staafje dat dient om de boodschappen van klant A van die van klant B te scheiden. Dit heet een kassaband divider, maar er bestaat ook een mooiere benaming voor: het beurtbalkje. De term 'beurtbalkje' is bedacht in 1996 (na een wedstrijd
in het maandblad Onze Taal), maar pas jaren bekend geworden bij een groter publiek.
2. Drie woorden voor: het uiteinde van een veter
Veters strikken: u doet het gedachteloos, maar ooit bent u enorm trots geweest op uw Veterstrik-diploma! Aan het uiteinde van iedere veter zit een plastic of metalen kokertje. Dit dient te voorkomen dat de veter na verloop van tijd gaat rafelen. Het metalen of plastic uiteinde van een veter wordt een malie, nestel of veterstift genoemd.
3. Een woord voor: het clipje van een broodzak
Ook zo'n hekel aan oude kleffe boterhammen? Om het brood zo lang mogelijk vers te houden, wordt een broodzak geleverd inclusief clipje om de zak mee af te sluiten. Een dergelijk clipje heet officieel een kwik lok.
4. Een leuk woord voor: een ingesleten weggetje naast een regulier pad
In de ideale wereld begeven ons allemaal netjes op vooraf gebaande paden, in de praktijk snijden we graag een stukje af. Daar zijn wij mensen overigens niet de enigen in: olifanten doen het ook. Een ingesleten weggetje naast een regulier pad heet dan ook een olifantenpaadje.
5. Een woord voor: de potloodgum-op-z'n-plek-houder
Een potlood is eigenlijk niet compleet zonder gummetje achterop. Dit gummetje blijft natuurlijk niet vanzelf op z'n plaats zitten. Het metalen buisje dat de gum op z'n plek dient te houden, heet een ferrule. Overigens is de naam 'ferrule' niet beperkt tot de potloodgumhouder, maar wordt ook gebruikt voor
andere verbindingsstukken.
6. Een Griekse benaming voor: iets wat functioneel lijkt, maar dat niet is
Een nepborstzakje op je favoriete jeansjack. Een gesp die “voor het mooi” op een schoen zit, maar verder nergens toe dient. Design dat functioneel líjkt, terwijl het dat niet is, heet skeuomorf. Dit woord is afgeleid uit het Grieks en is een samentrekking van twee woorden: 'skeuos' (gereedschap) en 'morphe' (vorm).
7. Een bijbelse term voor: wolkenstralen
Sommigen zien er de hand van God in, anderen vinden het slechts een mooi natuurverschijnsel: zonnestralen die gebundeld onder een wolk vandaan komen. Deze stralen worden wolkenstralen of Jacobsladders genoemd. De naam "Jacobsladder" komt niet letterlijk voor in de Bijbel, maar verwijst naar de ladder die volgens Genesis 28:12 gezien werd door
aartsvader Jacob. Deze ladder verbond het aardoppervlak met de hemel.
8. Een omstreden woord voor: de geur die je ruikt als het heeft geregend
Hoewel maar weinig mensen blij zijn dat het regent, houdt vrijwel iedereen van de geur ná een fikse regenbui. Maar hoe ontstaat die geur? Volgens sommige wetenschappers ruik je de petrichor, een olieachtige stof die in periodes van droogte wordt afgescheiden door planten. Andere wetenschappers beweren echter dat een dergelijke stof in het geheel niet bestaat.
9. Een woord voor: de lat die een raam verdeelt in meerdere partities
Ik hou van oude huizen. In tegenstelling tot veel modernere woningen, bezitten oude huizen vaak stijl en karakter. Ook hebben ze vaak mooie grote ramen, die dan middels latten worden opgedeeld in kleinere partities. De latten die verantwoordelijk zijn voor de verdeling, heten roeden (enkelvoud: roede).
10. Twee woorden voor: het achteruiteinde van een hamer
Als tekstschrijver bestaat mijn gereedschap in de regel uit een computer, een toetsenbord en het Groene Boekje. Mijn man daarentegen is een fervent klusser, en neemt zodoende geregeld de hamer ter hand. Het gedeelte van de hamer dat wordt gebruikt om de spijker op de kop te tikken, heet een hamerkop- tot zover komen de meesten wel.
Maar hoe heet het ándere uiteinde van een hamer? Hier mag u kiezen: hamerpin of hamerpen.
Nieuwe woorden toegevoegd!