Tekstschrijvers taaltrivia:
dingen waarvan vrijwel niemand weet hoe het heet

raam met vakjes

Nieuws!

Niet alleen mensen, maar ook dieren, planten en voorwerpen hebben allemaal hun eigen naam. Dat is wel zo makkelijk, want op die manier weet je over wie of wat je spreekt. “Dat ding daar, je weet wel, zo'n naamloos geval,”- Onze communicatie zou er niet bepaald begrijpelijker op worden.

Toch zijn er wel een aantal voorwerpen waarvan (vrijwel) iedereen weet wat het is, maar niet hoe het genoemd wordt. Dat is toch lastig wanneer je als (tekst)schrijver aan de slag moet! Vandaar dat ik ditmaal een blog wijd aan voorwerpen en sensaties waarvan u niet wist dat ze een naam hebben.

Het "volgende klant"-bordje

Tenzij u uw boodschappen altijd thuis laat bezorgen, gebruikt u het minstens één keer per week: zo'n plastic staafje dat dient om de boodschappen van klant A van die van klant B te scheiden. Dit heet een kassaband divider, maar er bestaat ook een mooiere benaming voor: het beurtbalkje. De term 'beurtbalkje' is bedacht in 1996 (na een wedstrijd in het maandblad Onze Taal), maar pas jaren bekend geworden bij een groter publiek.

Het uiteinde van een veter

Veters strikken: u doet het gedachteloos, maar ooit bent u enorm trots geweest op uw Veterstrik-diploma! Aan het uiteinde van iedere veter zit een plastic of metalen kokertje. Dit dient te voorkomen dat de veter na verloop van tijd gaat rafelen. Het metalen of plastic uiteinde van een veter wordt een malie, nestel of veterstift genoemd.

Het clipje van een broodzak

Ook zo'n hekel aan oude kleffe boterhammen? Om het brood zo lang mogelijk vers te houden, wordt een broodzak geleverd inclusief clipje om de zak mee af te sluiten. Een dergelijk clipje heet officieel een kwik lok.

Een ingesleten weggetje naast een regulier pad

In de ideale wereld begeven ons allemaal netjes op vooraf gebaande paden, in de praktijk snijden we graag een stukje af. Daar zijn wij mensen overigens niet de enigen in: olifanten doen het ook. Een ingesleten weggetje naast een regulier pad heet dan ook een olifantenpaadje.

De potloodgum-op-z'n-plek-houder

Een potlood is eigenlijk niet compleet zonder gummetje achterop. Dit gummetje blijft natuurlijk niet vanzelf op z'n plaats zitten. Het metalen buisje dat de gum op z'n plek dient te houden, heet een ferrule. Overigens is de naam 'ferrule' niet beperkt tot de potloodgumhouder, maar wordt ook gebruikt voor andere verbindingsstukken.

Iets wat functioneel lijkt, maar dat niet is

Een nepborstzakje op je favoriete jeansjack. Een gesp die “voor het mooi” op een schoen zit, maar verder nergens toe dient. Design dat functioneel líjkt, terwijl het dat niet is, heet skeuomorf. Dit woord is afgeleid uit het Grieks en is een samentrekking van twee woorden: 'skeuos' (gereedschap) en 'morphe' (vorm).

Wolkenstralen

Sommigen zien er de hand van God in, anderen vinden het slechts een mooi natuurverschijnsel: zonnestralen die gebundeld onder een wolk vandaan komen. Deze stralen worden wolkenstralen of Jacobsladders genoemd. De naam "Jacobsladder" komt niet letterlijk voor in de Bijbel, maar verwijst naar de ladder die volgens Genesis 28:12 gezien werd door aartsvader Jacob. Deze ladder verbond het aardoppervlak met de hemel.

De geur die je ruikt als het heeft geregend

Hoewel maar weinig mensen blij zijn dat het regent, houdt vrijwel iedereen van de geur ná een fikse regenbui. Maar hoe ontstaat die geur? Volgens sommige wetenschappers ruik je de petrichor, een olieachtige stof die in periodes van droogte wordt afgescheiden door planten. Andere wetenschappers beweren echter dat een dergelijke stof in het geheel niet bestaat.

De lat die een raam verdeelt in meerdere partities

Ik hou van oude huizen. In tegenstelling tot veel modernere woningen, bezitten oude huizen vaak stijl en karakter. Ook hebben ze vaak mooie grote ramen, die dan middels latten worden opgedeeld in kleinere partities. De latten die verantwoordelijk zijn voor de verdeling, heten roeden (enkelvoud: roede).

Het achteruiteinde van een hamer

Als tekstschrijver bestaat mijn gereedschap in de regel uit een computer, een toetsenbord en het Groene Boekje. Mijn man daarentegen is een fervent klusser, en neemt zodoende geregeld de hamer ter hand. Het gedeelte van de hamer dat wordt gebruikt om de spijker op de kop te tikken, heet een hamerkop- tot zover komen de meesten wel. Maar hoe heet het ándere uiteinde van een hamer? Hier mag u kiezen: hamerpin of hamerpen.
Nieuwe woorden toegevoegd!
Hoewel ik als tekstschrijver/copywriter meestal op mezelf werk, sta ik er gelukkig niet alleen voor. Sinds dit blog verschenen is, heb ik enkele leuke aanvullingen mogen ontvangen, die ik u zeker niet wil onthouden. Wat dacht u van:

Een avond zonder maanlicht

Natuurlijk is de maan altijd aanwezig. Dat wil echter niet zeggen, dat de maan ook altijd zichtbaar is. Als u middenin de nacht de maan niet ziet, is het vrijwel zeker Nieuwe Maan. Een avond zonder maan wordt, heel poëtisch, donkeravond genoemd.

Het witte spul rond een mandarijn of sinaasappel

Als kind kreeg ik geregeld een sinaasappel of mandarijn voorgeschoteld. Lekker en gezond natuurlijk, maar wat mij tegenstond was dat witte "vachtje" aan de binnenkant van de schil: daar had ik het niet zo op. Nu, jaren later en dankzij een lezer van Onze Taal, weet ik eindelijk dat dat witte laagje het albedo heet.

Een ovale rotonde

Op de lagere school had ik een klasgenootje dat een rotonde steevast betitelde als "rontonde". Niet verwonderlijk, want het ding is nu eenmaal rond van vorm. Er bestaan echter ook ovale rotondes, die echter geen rotonde genoemd worden, maar ovalonde, ovonde of ovatonde.

Een kaarsvetopvanger

Ook zo'n kaarsenliefhebber? Dan heeft u vast weleens een bobèche gezien. Dit is een schaaltje aan een kandelaar, bedoeld om kaarsvet op te vangen.

Het topje van een keu

Af en toe gaan mijn man en ik een potje poolen. Een spannende strijd wordt het meestal niet; hij verslaat mij met verve. Het poolen heb ik van hem geleerd, evenals het feit dat je krijt gebruikt om de top van de keu minder glad te maken. Het gedeelte van de keu dat met krijt behandeld wordt, wordt de pomerans genoemd.


Okee. U heeft nu een aantal nieuwe woorden geleerd. Wat u daar mee moet? Geen idee. Maar het is altijd leuk om iets te weten wat vrijwel niemand weet, nietwaar?!