Frans Lebretlaan 35, 3314 EB Dordrecht   |   06-11344692   |   info@groesbeekmc.nl

Blog

Over taal, teksten en tekstschrijvers
Behapbare tekst

Van flinke kluif naar hapklare brok

Als tekstschrijver “vertaal” ik graag complexe materie naar voor breed publiek toegankelijke teksten.

In de ideale wereld is elke opdracht even leuk. Een vlotte oneliner bedenken voor een kleine zelfstandige? Een scriptie redigeren? Ingehuurd worden om een vakartikel te schrijven over pak-‘m-beet-welk onderwerp? Allemaal geweldig, ik ga er graag mee aan de slag. Maar natuurlijk heb ook ik mijn voorkeuren voor bepaalde opdrachten.

Een van de leukste dingen in mijn werk vind ik het ingehuurd worden om complexe, vakinhoudelijke materie te herschrijven voor een breder publiek. Vaak zijn dit de onderwerpen met een stoffig imago, zoals wet- en regelgeving, lijfrentes, overlijdensrisicoverzekeringen, veiligheid op en om het werk, en rechtspraak.

Wollige woorden werken niet

Geen enkele schrijver start zijn of haar werkdag met de gedachte: “Zo, vandaag ga ik eens lekker wollig schrijven!” Toch kom je ‘vaagtaal’ vaker tegen dan je denkt.

Wat vind je bijvoorbeeld van deze zin:

Tot op zekere hoogte kan ik met veel van uw opmerkingen ten dele instemmen.

In vergelijking met

Ik ben het gedeeltelijk met u eens.

Beide zinnen zeggen precies hetzelfde, maar de tweede regel leest veel lekkerder.

Met vage teksten jaag je lezers wegWaarom kom je dan toch zo veel wollige teksten tegen? Natuurlijk: goed schrijven is moeilijk en niet voor iedereen weggelegd. Ervaren tekstschrijvers en copywriters weten als het als geen ander: “Your easy reading is my hard writing.”

Ook onzekerheid kan een aanleiding zijn om vooral zo wollig mogelijk te schrijven: “Gebruik zo veel mogelijk vakjargon, dan geef je je tekst autoriteit mee!” In werkelijkheid jagen vage en moeilijke woorden je lezers op de vlucht.

Hoe ingewikkelder de materie, hoe transparanter de tekst zou moeten zijn

Juist complexe materie vraagt, nee, sméékt om transparantie. Steeds meer verzekeringsmaatschappijen hebben de boodschap al begrepen, maar bijvoorbeeld veel juridische teksten lezen tot op de dag behoorlijk ingewikkeld. Kijk maar eens naar deze alinea (uit Rechtspraak.nl):

Volgens prof. mr. dr. S.F. Sagel (TRA 2015/45, p 9) is er een heel spectrum aan verwijtbaarheidsgradaties (bij de dringende reden), te weten lichte/enige verwijtbaarheid, gewone niet gekwalificeerde verwijtbaarheid en ernstige verwijtbaarheid en kan pas bij overschrijding van die laatste grens een transitievergoeding ontzegd worden. De kantonrechter sluit zich hierbij aan en is van oordeel dat de werkgever dient aan te geven waarom die grens is overschreden. Indien er sprake is van een (alcohol)verslaving en daaraan gerelateerd handelen zal die grens minder snel bereikt worden. Daarbij neemt de kantonrechter in aanmerking dat van een werkgever in het algemeen wordt verwacht dat hij een werknemer ondersteunt bij het oplossen van een verslaving. In het onderhavige geval staat de verslaving weliswaar niet vast, maar zijn er naar het oordeel van de kantonrechter -ondanks de ontkenning van [verweerster] en het ontbreken van medische gegevens – sterke aanwijzingen dat sprake is van een alcoholprobleem.

Zonder afbreuk te doen aan de inhoud, kan je deze tekst gemakkelijk ‘vertalen’ in:

De ene verwijtbaarheid is de andere niet: verwijtbaarheid bestaat in verschillende gradaties. Zo kan er sprake zijn van lichte/enige verwijtbaarheid, gewone of niet-gekwalificeerde verwijtbaarheid en, in het ergste geval, ernstige verwijtbaarheid. Pas bij ernstige verwijtbaarheid heeft de werknemer soms geen recht meer op een transitievergoeding.

Een werkgever kan niet zomaar zeggen dat er sprake is van ernstige verwijtbaarheid: hij moet kunnen aantonen waarom hij vindt dat de werknemer over zijn laatste grens gegaan is. Als het handelen van de werknemer veroorzaakt wordt door een (alcohol)verslaving zal de laatste grens minder snel bereikt zijn, want van een werkgever wordt verwacht dat hij zijn werknemer helpt bij het overwinnen van een verslaving. In de besproken casus is de verslaving niet bewezen, maar zijn er volgens de kantonrechter genoeg aanwijzingen te vinden voor een alcoholprobleem. Dat medische gegevens ontbreken en verweerster zegt dat zij geen alcoholprobleem heeft, doet hier niets aan af.

In de laatste tekst staat dezelfde informatie als in de eerste, alleen veel leesbaarder. Dit maakt de tekst toegankelijk(er) voor een brede doelgroep. Voor het publiek prettig om te lezen, voor mij prettig om te schrijven.

De sleutel naar toegankelijke teksten

Tekst toegankelijk makenZelf aan de slag? Met deze praktische tips kom je een eind.

  • Zet je lezer centraal. Schrijf niet voor jezelf en zeker niet voor Google.
  • Denk voordat je schrijft. Schrijvend denken is leuk om mee te beginnen (en handig als je even geen inspiratie hebt), maar uiteindelijk ontkom je er niet aan die hele wirwar aan informatie eerst te ordenen voordat je ‘m op papier zet.
  • Vertel je lezer wat hij wil weten. Schrijf vanuit de kern van je boodschap.
  • Breng structuur aan in je tekst. Neem de lezer aan zijn/haar handje mee door jouw verhaal.
  • Vermijd jargon, vage woorden en wollig taalgebruik. Laat de inhoud van je tekst centraal staan, niet de vorm.

Liever een ervaren tekstschrijver inhuren om die enorme kluif op je bureau aan te pakken? Neem gerust contact op, ik zet er graag m’n tanden in en bezorg ‘m in hapklare brokken aan je terug.